Natuurinclusief Ondernemen in Toerisme
Binnen dit project ondersteunen Impuls Zeeland, IVN Natuureducatie, Stichting Landschapsbeheer Zeeland (SLZ) en de Zeeuwse Milieufederatie (ZMf) recreatieondernemers bij het natuurinclusiever maken van hun terrein. Kennisdeling speelt daarin een belangrijke rol. Daarom organiseerden we vier workshops voor ontwerpers en groenprofessionals onder leiding van landschapsontwikkelaar en natuurboer Jos Willemsen.
Twee workshops richtten zich op ecosysteemprocesontwerp voor landschapsarchitecten en adviseurs. Twee andere bijeenkomsten stonden in het teken van groenbeheer voor hoveniers, terreinbeheerders en andere groenprofessionals. De sessies werden verzorgd door landschapsontwikkelaar en natuurboer Jos Willemsen.
Belangrijkste lessen uit de workshops
- Werk vanuit ecosysteemprocessen zoals bodemopbouw, watercyclus en biomassa
- Zie biodiversiteit en klimaatbestendigheid als resultaat, niet als doel op zich
- Denk in functies van soorten en hun onderlinge samenwerking
- Gebruik biomassa als grondstof om het systeem te voeden
- Benader bodem, water en vegetatie als één samenhangend systeem
- Zorg dat ontwerp en beheer vanaf het begin op elkaar aansluiten
Ontwerpen mét de natuur
Tijdens de ontwerpworkshops ontdekten deelnemers hoe natuurlijke processen een uitgangspunt kunnen vormen voor landschapsontwerp. Centraal stonden ecosysteemprocessen, zoals bodemopbouw, de watercyclus, biomassa en de samenwerking tussen soorten. Niet de individuele plant vormde het uitgangspunt, maar de rol een soort vervult binnen het grotere geheel.
Deelnemers leerden hoe planten, bodemleven en water elkaar beïnvloeden. Door soorten bewust te combineren en te kijken naar hun onderliggende functies kunnen natuurlijke processen elkaar versterken. Zo ontstaat een ecosysteem dat zichzelf steeds beter kan ontwikkelen. Biodiversiteit en klimaatbestendigheid zijn daarbij niet het uitgangspunt, maar het resultaat van een goed functionerend systeem.
Ook de opbouw van beplanting kwam uitgebreid aan bod. Variatie in hoogte, soorten en vegetatielagen draagt bij aan sterke ecosysteemprocessen. Daarbij werd steeds gekeken naar de praktische uitvoerbaarheid en de aansluiting tussen ontwerp en beheer.
Groenbeheer als onderdeel van het ecosysteem
De workshops groenbeheer maakten duidelijk dat beheer veel meer is dan het onderhouden van groen. Door anders te kijken naar snoeien, maaien en het omgaan met organisch materiaal kunnen groenprofessionals natuurlijke processen actief ondersteunen.
Een belangrijk inzicht was het principe van 'oogsten'. Takken, bladeren en ander organisch materiaal worden niet gezien als afval, maar als waardevolle grondstof die teruggegeven kan worden aan de natuur. Door deze organische materialen slim terug te brengen in het systeem, wordt het bodemleven gestimuleerd en ontstaat de basis voor een volgende groeicyclus.
Ook onderwerpen als bodemkwaliteit, biodiversiteit en klimaatbestendig beheer kwamen aan bod. Deelnemers wisselden ervaringen uit en verkenden hoe beheer eenvoudiger, effectiever en natuurvriendelijker kan worden ingericht.
Van beperken naar versterken
Een terugkerend thema tijdens alle workshops was de verschuiving van het beperken van negatieve effecten naar het actief versterken van natuurlijke processen. Door bodem, water en vegetatie als samenhangend systeem te benaderen, ontstaat groen dat zichzelf steeds verder kan ontwikkelen en versterken.
Ontwerp en beheer horen bij elkaar
Een van de belangrijkste lessen uit de workshopreeks was dat ontwerp en beheer onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. Een natuurinclusief ontwerp werkt alleen als het beheer daarop aansluit. Tegelijkertijd kan goed beheer de ecosysteemprocessen versterken waarop een ontwerp is gebaseerd.
De workshops brachten ontwerpers, groenprofessionals en adviseurs samen rond een gedeelde uitdaging: het creëren van groen dat niet alleen mooi is, maar ook bijdraagt aan biodiversiteit, klimaatbestendigheid en een gezond en veerkrachtig ecosysteem.
