Rentmeesterschap als kompas voor de Zeeuwse vrijetijdseconomie

Verkenning rentmeesterschap

Hoe zorgen we ervoor dat toerisme in Zeeland ook over 20 of 30 jaar nog waardevol is? Voor ondernemers, voor de omgeving én voor toekomstige generaties? En waarom is juist het principe van rentmeesterschap daarbij zo belangrijk?

Die vragen stonden centraal in een verkenning van Impuls Zeeland en CELTH, het landelijke expertisecentrum voor de vrijetijdseconomie. Samen onderzochten we hoe bedrijven in de sector kunnen werken aan langetermijnwaarde. Niet alleen financieel, maar ook sociaal en ecologisch. Rentmeesterschap vormde daarbij het uitgangspunt. Een waarde die ook is verankerd in het Zeeuws Waardenkader en richting kan geven aan toekomstbestendig ondernemen.

Knelpunten én kansen in de Zeeuwse vrijetijdssector

De druk op de Zeeuwse ruimte neemt toe. Woningbouw, energietransitie, landbouw, natuurherstel en toerisme vragen allemaal om plek. Daardoor staan natuur, landschap en leefomgeving steeds vaker onder druk. Tegelijk spelen er structurele uitdagingen, zoals seizoensdruk en personeelstekorten.

Veel ondernemers voelen die spanning dagelijks. Zij ervaren druk om te kiezen voor snelle groei, ingegeven door financieringseisen en concurrentie. Die focus op de korte termijn maakt het lastig om te investeren in duurzame keuzes.

Tegelijk groeit de behoefte aan kwaliteit en draagvlak. Ook de maatschappelijke druk om bij te dragen aan brede welvaart neemt toe: een economie die niet alleen financieel rendeert, maar ook sociaal en ecologisch. “Steeds meer ondernemers merken dat de ‘oude’ manier van ondernemen wringt met wat de toekomst vraagt,” zegt Harm. “Er is behoefte aan nieuwe verdienmodellen en aan manieren om verbonden te blijven met de plek en haar toekomst.”

Rentmeesterschap: een visie met toekomst

Dat vraagt om keuzes die niet alleen goed zijn voor vandaag, maar ook voor morgen. Om ondernemers die zich verbonden voelen met hun omgeving en verantwoordelijkheid nemen voor de toekomst ervan.

Hoewel het begrip niet nieuw is, is de urgentie dat wel. Rentmeesterschap kan een praktisch kompas zijn voor bedrijven die willen bijdragen aan een leefbare toekomst, juist nu maatschappelijke, ecologische en economische belangen steeds vaker botsen.

Toekomst kiezen in een volle provincie

De strijd om de ruimte wordt steeds voelbaarder. Dat dwingt ons tot keuzes. Hoe zorgen we dat Zeeland leefbaar en aantrekkelijk blijft?

“We kunnen niet alles tegelijk,” zegt Harm. “Juist daarom moeten we nu nadenken over wat we willen behouden voor de toekomst. Wat geven we door? En wat verliezen we als we alleen op groei blijven sturen?”

Het Zeeuws Waardenkader benoemt rentmeesterschap als kernwaarde. Zolang die waarde niet wordt vertaald naar concrete keuzes in beleid én ondernemerschap, blijft ze abstract. De verkenning laat zien hoe die vertaling in de vrijetijdssector mogelijk is.

Steward-ownership als missie gedreven ondernemerschap

Waar rentmeesterschap richting geeft, biedt het steward-owned businessmodel houvast in de praktijk. Dit eigendomsmodel helpt bedrijven om maatschappelijke doelen vast te leggen en te borgen, bijvoorbeeld via afspraken over eigendom en zeggenschap.

In een steward-owned model staat de missie centraal. Winst is een middel, geen doel. De zeggenschap ligt bij mensen binnen het bedrijf die verantwoordelijk zijn voor die missie, niet bij externe aandeelhouders. De winst blijft binnen het bedrijf. Dat maakt duurzaam ondernemen mogelijk, ook als dat op korte termijn minder oplevert.

Toerisme met hart voor de regio

“Veel bedrijven in de sector zijn familiebedrijven of ondernemers met hart voor de regio,” zegt Harm. “Steward-ownership sluit daar goed op aan. Het helpt je om keuzes te maken die recht doen aan je plek én aan volgende generaties.”

In andere sectoren wordt rentmeesterschap al concreet toegepast. Denk aan supermarkt Odin, bank Triodos of coöperatieve woonvormen in de zorg. De rode draad is steeds dezelfde: betrokken eigenaarschap, missiegedreven keuzes en ondernemen met oog voor de lange termijn.

Voor veel Zeeuwse ondernemers gaat dit herkenning en houvast bieden. Hun lokale betrokkenheid wordt vastgelegd in de structuur van het bedrijf. Dat geeft richting en continuïteit, juist in een tijd van onzekerheid. Tegelijk vraagt het om durf: om eigenaarschap opnieuw in te richten en de missie echt centraal te zetten.