Techniek, verbinding en samenwerking
“Het project Zierikzee Zuid draait niet alleen om duurzaamheid in technische zin, maar om het creëren van verbinding en samenwerking tussen ondernemers,” aldus Loeve. Deze mensgerichte benadering, vastgelegd in een routekaart, vormt een leidraad voor zowel de huidige als toekomstige verduurzaming van bedrijventerreinen.
Samenwerking als fundament
De samenwerking tussen de energiecoöperatie Energie Werkt Schouwen-Duiveland (EWSD) en NME Schouwen-Duiveland bleek een krachtige combinatie, die zowel technische kennis als een menselijke aanpak samenbracht. Een belangrijke schakel in dit proces is de regiegroep, die zorgt voor structuur en coördinatie binnen het project. De regiegroep faciliteert het contact tussen de verschillende teams en partijen en zorgt ervoor dat iedereen zich gehoord voelt. “We hebben een team gevormd waarin iedereen, van ondernemer tot beleidsmaker, een rol speelt in het verduurzamen van dit terrein,” vertelt Loeve. “De focus ligt op het opbouwen van relaties en het betrekken van mensen die lokaal verschil willen maken. Alleen zo maak je impact.” De routekaart die in het project werd ontwikkeld, legt vast hoe deze samenwerking wordt aangegaan en versterkt.
“We praten niet over duurzaamheid; we brengen het tot leven in de dagelijkse praktijk van het bedrijventerrein”
Een van de meest in het oog springende onderdelen van dit project is de inzet van Action Learning Teams (ALT’s). Loeve beschrijft dit als een manier om praktische samenwerking te stimuleren: “De ALT’s brengen ondernemers met dezelfde uitdagingen samen, zodat ze vanuit hun eigen expertise en behoeften kunnen bijdragen. Ze zijn niet alleen betrokken, ze werken actief aan oplossingen die passen bij hun bedrijven en werkwijzen. We praten niet over duurzaamheid; we brengen het tot leven in de dagelijkse praktijk van het bedrijventerrein.” De ALT’s richten zich op vier thema’s: energietransitie, mobiliteit, biodiversiteit en circulaire economie. Deze werkgroepen geven ondernemers de kans om vanuit diverse perspectieven naar duurzame oplossingen te zoeken.
De uitdaging van mobiliteit en de toegevoegde waard van data
Op basis van de data werden enkele duidelijke zwaartepunten ontdekt, zoals de grote CO₂-uitstoot door mobiliteit. “Mobiliteit is een enorme uitdaging voor ons. Bedrijven hier gebruiken jaarlijks miljoenen liters diesel en benzine, vooral voor zakelijk verkeer en woon-werkverkeer. Dit is niet iets dat je zomaar verandert,” benadrukt Loeve. Een van de strategieën op lange termijn om dit aan te pakken is het opzetten van gezamenlijke laadpleinen voor elektrische voertuigen, waarmee een verduurzamingsslag gemaakt kan worden. “Veel bedrijven willen verduurzamen, maar zaken zoals laadinfrastructuur liggen ver buiten hun dagelijkse werkzaamheden. Dat maakt het soms moeilijk om te investeren. Wel geeft men aan open te staan voor elektrische voertuigen, maar daarvoor hebben we de infrastructuur nodig. Door laadpunten te clusteren kunnen we hen hierin ondersteunen,” legt Loeve uit.
Een belangrijk aspect van het project is het verzamelen en analyseren van data om inzicht te krijgen in duurzame maatregelen. Hiervoor maakte het team gebruik van de Milieubarometer, een instrument van Stichting Stimular. “De Milieubarometer geeft ondernemers een helder beeld van hun energieverbruik en CO₂-uitstoot. Het is als een spiegel die laat zien waar de duurzame winst te behalen valt,” vertelt Loeve. Deze data werd gebruikt om prioriteiten te stellen en individuele bedrijven gerichte adviezen te geven, maar ook om mogelijkheden voor collectieve acties te ontdekken. “Het mooie aan data is dat het niet alleen inzichten geeft, maar ook een gezamenlijke basis vormt voor toekomstige beslissingen.”
Collectieve energievoorziening: kansen voor samenwerking
De energievoorziening op het terrein kent vergelijkbare uitdagingen en kansen. Slechts 9% van het verbruik wordt momenteel zelf opgewekt, en slechts een klein percentage van de ingekochte elektriciteit is groen. Daarom onderzoekt het project collectieve oplossingen, zoals een gedeeld energieplein waar bedrijven gezamenlijk energie kunnen opwekken en delen. “Het idee van een energieplein is veelbelovend,” zegt Loeve, “want daarmee kunnen we piekbelasting verminderen en het energieverbruik beter stroomlijnen.” . Om die reden wordt er momenteel ingezet op het ontwikkelen van een energievisie en onderzoek naar de mogelijkheden voor een Clean Energy Hub op bedrijventerrein Zierikzee Zuid.
Een belangrijk onderdeel van deze energievoorzieningsaanpak is het concept van dynamisch inkopen. “Door samen in te kopen, kunnen ondernemers duurzame keuzes maken zonder dat de kosten te hoog oplopen. Dat zorgt voor efficiëntie en maakt de duurzame transitie beter haalbaar,” legt hij uit. In de toekomst hopen ze op bedrijventerrein Zierikzee Zuid een virtueel energienetwerk te ontwikkelen, waarbij bedrijven hun energie onderling kunnen delen en pieken kunnen afvlakken.
“Als we met verduurzaming echt vooruit willen, moeten de administratieve regels en wetgeving meebewegen”
Wetgeving en administratie: een cruciale schakel
Een aspect dat vaak onderbelicht blijft maar een grote impact heeft op de energietransitie, is de rol van wet- en regelgeving en administratieve processen. “Als we met verduurzaming echt vooruit willen, moeten de administratieve regels en wetgeving meebewegen,” benadrukt Loeve. Een concreet voorbeeld hiervan is de bezorgdheid bij ondernemers rondom netcapaciteit en contractvermogen. Voor bedrijven die willen deelnemen aan collectieve energie-initiatieven, zoals een gezamenlijk laadplein of een clean energy hub, bestaan er administratieve obstakels.
“Er zijn bedrijven die hun contractvermogen gedeeltelijk kwijtraken als ze besluiten uit een collectieve overeenkomst te stappen,” legt Loeve uit. “Dit zorgt voor terughoudendheid, omdat ondernemers vrezen voor de lange termijn gevolgen.” Dit soort regels kan de bereidheid om samen te werken ontmoedigen, zelfs als de intentie om te verduurzamen groot is. Loeve pleit dan ook voor een meer flexibele en ondersteunende aanpak vanuit de overheid om bedrijven administratief te ontlasten en duurzame samenwerking mogelijk te maken. “We hopen dat ons project kan dienen als een pilot, zodat dit soort regels en contracten in de toekomst soepeler worden aangepast aan duurzame doelen,” zegt Loeve.
Blik op de toekomst
De visie voor bedrijventerrein Zierikzee Zuid is ambitieus. Loeve hoopt dat de routekaart als inspiratie kan dienen voor andere bedrijventerreinen in Zeeland en elders. “We hebben nu een werkmodel dat werkt voor dit bedrijventerrein. De volgende stap is om te kijken hoe andere terreinen hier profijt van kunnen hebben,” vertelt hij. Door ervaringen en best practices te delen, hoopt Loeve dat het project een blijvende impact kan maken op andere plekken. De regiegroep en ALT’s vormen de kern van dit model en zullen naar verwachting ook op andere terreinen succesvol ingezet kunnen worden.
“De verduurzaming van een bedrijventerrein is een marathon, geen sprint,” besluit Loeve. “Maar door samenwerking en aandacht voor mensen kunnen we enorme stappen zetten.” De routekaart van bedrijventerrein Zierikzee Zuid is daarmee niet alleen een handleiding, maar ook een inspiratiebron voor een duurzamer Nederland.