De warmtetransitie krijgt vorm
Tijdens een recent gesprek met Maarten van Schie (TNO), Kees-Jan Grin (Impuls Zeeland) werd duidelijk hoe initiatieven rondom warmte-uitwisseling terrein winnen. Maarten werkt vanuit TNO aan het MOOI ABLE-project, waarin 15 partners, waaronder een hogeschool en bedrijven, samen verkennen hoe kleinschalige warmtenetten op bedrijventerreinen kunnen worden opgezet. Het doel is om binnen vier jaar een erkend en schaalbaar concept te ontwikkelen. Daarbij draait het niet alleen om techniek, maar juist om samenwerking, organisatie en juridische borging. Volgens Maarten: “Je kunt warmtenetten kleinschalig starten en later uitbreiden. Dat maakt ze wendbaar en toegankelijk. Zeker op bedrijventerreinen waar ondernemers oplossingsgericht denken, kun je veel bereiken.”
Het ABLE-Team
Bron: TNO
Ondernemers als versnellers
Wat opvalt, is dat veel warmte-initiatieven juist bij ondernemers ontstaan. Zoals Kees-Jan opmerkt: “Het begint niet zelden met een simpele observatie, zoals een loods waar het veel te warm is en een slimme vraag: ‘Wat gebeurt er en wat kunnen we met deze restwarmte?’” De kracht zit volgens hem niet altijd in baanbrekende technologie, maar in de creatieve toepassing van bestaande mogelijkheden. Deze denkwijze past bij ondernemers: zij denken in kansen, willen dóórpakken en zijn minder afhankelijk van lange beleidsprocessen. Door klein te starten en van daaruit op te schalen, ontstaan robuuste en schaalbare concepten.
Onafhankelijkheid en robuustheid
Een sterk opkomende aanleiding voor warmteprojecten is de behoefte aan meer energieonafhankelijkheid. Veel ondernemers geven aan minder afhankelijk te willen zijn van het elektriciteitsnet vanwege netcongestie, risico’s op stilstand of simpelweg omdat de capaciteit er niet is. Zeker voor productiebedrijven die 24/7 draaien, kan stilstand grote financiële gevolgen hebben. Lokale warmteopwekking en -opslag kunnen dan bijdragen aan een robuuster energiesysteem, waarin verschillende energiedragers elkaar aanvullen.
Daarnaast speelt de geopolitieke situatie een rol. Lokale warmteopwekking en -opslag kunnen een vorm van strategische autonomie bieden. In een tijd waarin energieprijzen fluctueren en afhankelijkheid van buitenlandse bronnen riskant kan zijn, biedt warmte een alternatief dat lokaal, stabiel en schaalbaar is.
Zeeland in beweging
In Sint Maartensdijk bevindt een lokaal warmte-initiatief zich momenteel in de verkennende fase. Hier onderzoekt men of en hoe restwarmte slim kan worden uitgewisseld tussen verschillende partijen. Dragon Plastics wil in de winter hun restwarmte beschikbaar stellen aan buurbedrijf Kelvion. In de zomer, wanneer de warmtevraag bij Kelvion lager ligt, zou diezelfde restwarmte richting het nabijgelegen zwembad in Sint-Maartensdijk kunnen gaan. Recent is ook een ander lokaal bedrijf aangesloten bij dit onderzoek.
Om de technische en organisatorische haalbaarheid van verschillende scenario’s goed in beeld te brengen, heeft de gemeente, die de regie voert over het gehele initiatief, Equans ingeschakeld. Dit bedrijf is gespecialiseerd in duurzame energieoplossingen en complexe energie-infrastructuren. Zij brengen nu verschillende opties in kaart. Impuls Zeeland begeleidt het proces, waarbij we de samenwerking tussen bedrijven en overheid versterken en ruimte creëren voor deze koplopers.
“Het zijn vaak niet de technische barrières die vertragend werken,” aldus Kees-Jan, “maar juist het ontbreken van goede organisatie en samenwerking. Daarom is het belangrijk dat koplopers ruimte krijgen, en dat we als Impuls Zeeland die partijen ondersteunen.”
Kennisdeling is belangrijk
Een belangrijk element binnen MOOI ABLE is de verbinding met partijen buiten het project: ook experts van bijvoorbeeld Impuls Zeeland, Rabobank, netbeheerders en juridische bureaus brengen hun kennis in. “Dat maakt het krachtig,” zegt Maarten. “We leren in de praktijk wat er nodig is en wat werkt, en bespreken dat breder. Zo ontstaat een gedeelde visie.”Maarten vatte het mooi samen: “Als je alles elektrificeert, kan je tot acht keer meer netcapaciteit nodig hebben*. Als je warmte inzet, kan je met bestaande reststromen en minder netverzwaring een robuuster energiesysteem maken.”
* Verkenning Power-to-X voor drie bedrijventerreinen in de provincie Utrecht
Wat kan Impuls Zeeland doen?
Als onafhankelijke partij kan Impuls Zeeland een waardevolle rol spelen in het versnellen van warmte-initiatieven in Zeeland. Zo verbindt de organisatie partijen, ook buiten bestaande projectstructuren en wordt er ondersteuning en begeleiding geboden bij juridische en organisatorische vraagstukken. Daarnaast draagt Impuls Zeeland eraan bij dat kennis niet versnipperd raakt, maar actief gedeeld wordt tussen betrokkenen. Tot slot inspireert zij lokale overheden en bedrijven om warmte serieus mee te nemen als onderdeel van hun energieplan.